Strategia rozwoju gminy. Sprawdzona procedura przygotowania i wdrażania + wzory do pobrania

Przygotowana publikacja przede wszystkim jest opisem inspirującej procedury przygotowania strategii rozwoju gminy. Co istotne, procedura ta była wielokrotnie z powodzeniem stosowana przez autorów tego opracowania w ich praktyce zawodowej związanej z doradztwem strategicznym na rzecz jednostek samorządu terytorialnego.

Strategia rozwoju staje się od 1 lipca 2026 r. obowiązkowym dokumentem określającym kierunki rozwoju samorządu terytorialnego na poziomie lokalnym, co wynika z ustawy z ustawa z 7.7.2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1688). Książka stanowi praktyczny poradnik dla wszystkich gmin, które muszą przygotować taki dokument.

W książce szczegółowo opisano m.in.:

• istotę i zasady planowania strategicznego;
• czym jest strategia rozwoju;
• jak strategia osadzona jest w polskim systemie prawnym;
• jak powinna wyglądać organizacja prac nad strategią
• jak przygotować diagnozę strategiczną;
• kto jest interesariuszem procesu opracowania strategii;
• jak opracować plan strategiczny;
• wymiar przestrzenny polityki rozwoju;
• system wdrażania i finansowania strategii.

Równocześnie w publikacji podjęto próbę zdefiniowania czym powinien być w strategii rozwoju model struktury funkcjonalno-przestrzennej oraz ustalenia i rekomendacje w zakresie kształtowania polityki przestrzennej, element stanowiący pomost łączący politykę społeczno-gospodarczo-środowiskową z polityką przestrzenną.

Dzięki unikalnemu połączeniu perspektywy prawnej i praktycznej, książka pozwala efektywnie zaplanować i przeprowadzić proces strategiczny w gminie. Książka dostarcza konkretnych narzędzi i wskazówek dotyczących każdego etapu opracowania strategii rozwoju. W publikacji opisano zarówno kwestie związane z przygotowaniem do jej opracowania jak i sam proces jej sporządzania. Autorzy zwracają uwagę, jak wiele można uzyskać poprzez dobrze zaplanowany proces strategiczny.

Najważniejsze zagadnienia omówione w książce, to:

• przygotowanie organizacji do opracowania strategii;
• opracowanie diagnozy strategicznej;
• organizacja procesu strategicznego;
• sposób zapisu modelu struktury funkcjonalno-przestrzennej;
• sposób konstruowania planu strategicznego gminy.

Opracowanie dobrej strategii rozwoju będzie zapewne dla wielu samorządów dużym wyzwaniem organizacyjnym, komunikacyjnym i prawnym. Konieczne będzie nie tylko zdobycie wiedzy jak ten proces przeprowadzić, ale przede wszystkim uruchomienie lokalnych potencjałów, dzięki którym możliwe będzie wdrożenie strategii. W książce pokazano na przykładach jak można zintegrować wspólnotę samorządową wokół prac nad takim dokumentem jak strategia rozwoju.

Najważniejsze atuty książki:

• kompleksowość – łączy perspektywę prawną i praktyczną, dostarczając praktycznych wskazówek jak rozwiązać zarówno kwestie prawne jak i zagadnienia techniczno-organizacyjne;
• praktyczne narzędzia – zawiera opisy konkretnych analiz, badań, pomysłów na organizację partycypacji społecznej czy metodykę procesu opracowania samej strategii;
• aktualność – stanowi najaktualniejszy komentarz do obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie;
• gotowość do wdrożenia – wiele z przedstawionych treści stanowi gotowy przepis na realizację działań w ramach prac nad strategią, co pozwala uniknąć błędów oraz daje szansę na dodatkowe efekty;
• zrozumiały język – zagadnienia prawne i analityczne przedstawione są w prosty i zrozumiały sposób, ułatwiając implementację;
• przykłady – zawiera dużą liczbę przykładów zaczerpniętych z wdrożonych w samorządach strategii rozwoju.

Autorzy publikacji podkreślają, że dobrze przygotowana strategia rozwoju wymaga czasu i refleksji całej wspólnoty samorządowej. I choć formalnie obowiązek posiadania strategii zacznie obowiązywać od 1.7.2026 r. to przygotowania powinny rozpocząć się już dziś, aby uniknąć pośpiechu i błędów.

W książce Czytelnik znajdzie odpowiedzi na szereg pytań m.in.:

• Jak zbudować wiarygodny obraz zastanej rzeczywistości?
• Kto może być partnerem dla gminy w jej rozwoju?
• Jak ocenić standard komunikacji na linii samorząd – otoczenie?
• Jakie narzędzia dialogu z mieszkańcami warto wykorzystać?
• Jak ocenić jakość życia w gminie i kiedy warto to zrobić?
• Jak ocenić zdolność instytucjonalną samorządu do podjęcia działań rozwojowych?
• Jak ustalić przygotowanie gminy na zachodzące zmiany klimatu?
• Jak ująć zagadnienia związane z mobilnością w strategii rozwoju?
• Jak poszukiwać lokomotyw rozwojowych gminy?
• Jak integrować polityki publiczne poprzez wyznaczanie obszarów strategicznej interwencji?
• Czy strategia powinna powstać we współpracy z ekspertami, z mieszkańcami czy w formule mieszanej?
• Czy powinniśmy opracować strategię, która zadowoli wszystkich, ale nie rozwiąże żadnych problemów, czy też strategię skoncentrowaną na konkretnych wyzwaniach?
• Które elementy strategii, poza wynikającymi z przepisów, powinny zostać przeniesione do modelu struktury funkcjonalno-przestrzennej i być komunikowane na zewnątrz?
• Czym są obszary strategicznej interwencji i kiedy powinniśmy je wyznaczyć?
• Jak zbudować strategię by odpowiadała na postawione w diagnozie strategicznej wyzwania i była wykonalna?

Publikacja skierowana jest do:

• pracowników samorządowych (wójtów, burmistrzów, prezydentów, dyrektorów, kierowników wydziałów odpowiedzialnych za przygotowanie i wdrażanie strategii oraz pracowników odpowiedzialnych za prowadzenie w gminach polityki przestrzennej);
• podmiotów gospodarczych prowadzących inwestycje wymagające uwzględnienia w dokumentach strategicznych gminy;
• lokalnych liderów (stowarzyszeń, organizacji pozarządowych, grup nieformalnych), którzy stanowią zazwyczaj trzon uczestników warsztatów strategicznych;
• administracji rządowej i regionalnej odpowiedzialnej za realizację polityk wymagających uwzględnienia w dokumentach strategicznych gminy;
• środowisk akademickich;
• podmiotów gospodarczych świadczących dla gmin usługi doradztwa z zakresu programowania strategicznego.