Vademecum głównego księgowego MŚP + wzory do pobrania

Publikacja skoncentrowana jest na specyficę oraz potrzebach mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, dostarczając rozwiązań przydatnych w codziennej praktyce księgowego.

Celem vademecum jest nie tylko wyjaśnienie obowiązujących przepisów, lecz przede wszystkim pokazanie, jak stosować je w codziennej pracy, identyfikować ryzyka oraz podejmować i właściwie dokumentować profesjonalne decyzje księgowe.

Publikacja opiera się przede wszystkim na:

• ustawie o rachunkowości oraz Krajowych Standardach Rachunkowości i stanowiskach Komitetu Standardów Rachunkowości,
• ustawach o podatkach dochodowych, ustawie o VAT i Ordynacji podatkowej,
• Kodeksie spółek handlowych i Kodeksie cywilnym,
• Prawie restrukturyzacyjnym i Prawie upadłościowym,
• regulacjach dotyczących odpowiedzialności karnej skarbowej, badania sprawozdań finansowych, prowadzenia działalności gospodarczej i elektronicznego raportowania,
• w odpowiednich obszarach uwzględniono również orzecznictwo sądów administracyjnych, interpretacje organów podatkowych oraz praktyczne wyjaśnienia właściwych instytucji.

Książka odpowiadać będzie m.in. na następujące pytania:

• Jak prawidłowo zorganizować rachunkowość MŚP i bezpiecznie przejąć obowiązki głównego księgowego?
• Za co odpowiada główny księgowy, kierownik jednostki, zarząd, pracownicy działu księgowości i biuro rachunkowe?
• Jak opracować politykę rachunkowości, zakładowy plan kont oraz zasady obiegu i kontroli dokumentów?
• Jak prawidłowo ujmować, wyceniać i prezentować przychody, koszty, rozrachunki, środki pieniężne, środki trwałe, zapasy, leasing, rezerwy, kapitały i dotacje?
• Jak rozliczać transakcje w walutach obcych oraz zdarzenia związane z restrukturyzacją, przekształceniem, połączeniem lub podziałem jednostki?
• Jak rozpoznawać różnice między skutkami bilansowymi a rozliczeniami w CIT, PIT i VAT?
• Jak ograniczać ryzyko podatkowe i odpowiedzialność osób zajmujących się rachunkowością?
• Jak przygotować i przeprowadzić inwentaryzację oraz zamknięcie miesiąca i roku?
• Jak stosować uproszczenia, ustalać istotność, dokonywać szacunków i poprawiać błędy?
• Jak sporządzić, podpisać, zatwierdzić i złożyć sprawozdanie finansowe?
• Kiedy sprawozdanie finansowe podlega badaniu i jak przygotować jednostkę do współpracy z biegłym rewidentem?

Publikacja została podzielona na sześć części, które prowadzą Czytelnika przez najważniejsze obszary pracy głównego księgowego.

Część I poświęcona jest roli głównego księgowego w strukturze organizacyjnej MŚP. Omówiono w niej kompetencje niezbędne do wykonywania tej funkcji, a także zakres obowiązków oraz rodzaje odpowiedzialności związanej z prowadzeniem rachunkowości przedsiębiorstwa.

Część II dotyczy organizacji rachunkowości. Szczególną uwagę poświęcono dokumentacji opisującej przyjęte zasady rachunkowości, zakładowemu planowi kont, organizacji ksiąg rachunkowych oraz zasadom obiegu i kontroli dowodów księgowych.

Część III obejmuje zagadnienia związane z ujmowaniem, wyceną i prezentacją najważniejszych kategorii występujących w rachunkowości przedsiębiorstwa. Omówiono m.in. przychody i koszty, rozrachunki i środki pieniężne, środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zapasy, leasing, rezerwy, kapitały i dotacje. Na szczególną uwagę zasługuje rozdział dotyczący restrukturyzacji i przekształceń z perspektywy finansowo-księgowej. W praktyczny sposób pokazano w nim proces dochodzenia do prawidłowego rozwiązania – od ustalenia stanu faktycznego i zgromadzenia niezbędnej dokumentacji, przez identyfikację właściwych regulacji, aż po ujęcie zdarzenia w księgach rachunkowych i jego prezentację w sprawozdaniu finansowym.

Część IV koncentruje się na rozliczeniach podatkowych, łącząc problematykę podatkową z rachunkowością finansową i wskazując różnice między bilansowymi a podatkowymi skutkami tych samych zdarzeń gospodarczych. Poszczególne podatki przedstawiono z perspektywy osoby odpowiedzialnej za prowadzenie rachunkowości przedsiębiorstwa. Omówiono również budzącą liczne wątpliwości interpretacyjne problematykę raportowania schematów podatkowych, z uwzględnieniem zmian od 1 października 2026 r. Istotne miejsce zajmuje także postępująca cyfryzacja procesów księgowych, w tym nowe obowiązki raportowania za pomocą jednolitych plików kontrolnych oraz ich wpływ na organizację pracy działów finansowo-księgowych.

Część V pomaga zaplanować i uporządkować proces zamknięcia okresu sprawozdawczego – zarówno w ujęciu miesięcznym, jak i rocznym. Oprócz omówienia obowiązujących regulacji wskazano kolejne czynności, które należy wykonać, oraz dokumenty wymagające przygotowania i weryfikacji przed ostatecznym zamknięciem ksiąg. Przedstawiono także zagadnienia związane ze sporządzeniem, zatwierdzeniem i złożeniem sprawozdania finansowego, a także przygotowaniem jednostki do badania sprawozdania i współpracy z biegłym rewidentem.

Część VI poświęcona jest kontroli wewnętrznej i rachunkowości zarządczej z perspektywy głównego księgowego. Pokazuje jego podwójną rolę – jako osoby odpowiedzialnej za prawidłowość i wiarygodność informacji finansowej oraz partnera wspierającego kierownictwo w jej właściwej interpretacji i wykorzystaniu w procesie podejmowania decyzji.

Główne atuty publikacji to:

• Całościowe ujęcie pracy głównego księgowego.
• Perspektywa mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw - rozwiązania zostały dostosowane do realiów jednostek, w których zakres obowiązków księgowego jest szeroki, a zasoby organizacyjne bywają ograniczone.
• Połączenie rachunkowości z podatkami i prawem gospodarczym - każde istotne zdarzenie analizowane jest z uwzględnieniem jego skutków bilansowych, podatkowych i sprawozdawczych.
• Praktyczny sposób prezentowania zagadnień - liczne przykłady, tabele, zestawienia, ramki „Ważne”, listy kontrolne i wskazówki dotyczące postępowania.
• Omówienie zarówno zdarzeń typowych, jak i problemów występujących rzadziej, takich jak restrukturyzacja, przekształcenia, zagrożenie kontynuacji działalności czy korekty po zamknięciu roku.
• Wsparcie profesjonalnego osądu - publikacja pokazuje nie tylko, jaki przepis zastosować, ale również jakie informacje zgromadzić, jak ocenić ryzyko i jak udokumentować przyjęte rozwiązanie.
• Spójny system odesłań między rozdziałami, pozwalający szybko odnaleźć powiązane zagadnienia bez powtarzania tych samych wyjaśnień.

Publikacja przeznaczona jest przede wszystkim dla:

• głównych księgowych oraz osób przygotowujących się do objęcia tego stanowiska;
• księgowych i kierowników zespołów finansowo-księgowych;
• dyrektorów finansowych, kontrolerów i osób odpowiedzialnych za organizację rachunkowości w MŚP;
• właścicieli, członków zarządów i kierowników jednostek sprawujących nadzór nad rachunkowością;
• pracowników biur rachunkowych obsługujących mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa;
• biegłych rewidentów, doradców podatkowych i innych specjalistów współpracujących ze służbami finansowo-księgowymi.